20 Ιουλίου 1974: Νικόλαος Κατούντας, το «Λιοντάρι της Κυρήνειας»

Νικόλαος Κατούντας
Σάβ, 20/07/2019 - 08:24

Ο Τουρκικός στρατός εισβάλλει στην Κύπρο στις 20 Ιουλίου 1974. Η Τουρκία ανακοινώνει ότι η εισβολή είναι μια «ειρηνευτική επιχείρηση» για αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης, όταν συνεπεία του ελληνικού στρατιωτικού πραξικοπήματος ανατράπηκε η Κυπριακή Κυβέρνηση, Ισχυρίζεται ότι ενεργεί σύμφωνα με τους όρους της Συνθήκης Εγγυήσεως; του 1960.

Στις 5 το πρωί της 20ής Ιουλίου 1974, οι ναυτικοί σταθμοί επιτήρησης ΣΕΠ «Α» και ΣΕΠ «Δ» δέχτηκαν τα πρώτα πυρά. Στις 5.15' Τούρκοι αλεξιπτωτιστές έπεσαν στον τουρκικό τομέα της Λευκωσίας, ενώ η πόλη δεχόταν αεροπορικό βομβαρδισμό. Στις 6 π.μ. άρχισε η απόβαση των τουρκικών στρατευμάτων στην Κυρήνεια.

Η αντίσταση από την κυπριακή εθνοφρουρά και τις δυνάμεις της ΕΛΔΥΚ υπήρξε σθεναρή, αλλά ασυντόνιστη. Ο ρόλος που έπαιζαν οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις στην Κύπρο, αλλά και οι χουντικοί αξιωματικοί της εθνοφρουράς τόσα χρόνια, ένας ρόλος συνεχούς υπονόμευσης του καθεστώτος του Μακαρίου, είχε από τα πράγματα αποπροσανατολίσει και απορυθμίσει το σύνολο των Ενόπλων Δυνάμεων σε ό,τι αφορά την πραγματική τους αποστολή που ήταν η υπεράσπιση του νησιού από κάθε ξένο εισβολέα. Επιπλέον, το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου είχε επιφέρει ολική διάλυση όλου του αμυντικού μηχανισμού. Έτσι παρ’ όλο που ο ελληνοκυπριακός λαός και οι Ενοπλες Δυνάμεις του νησιού αγωνίστηκαν με σθένος, οι επιτυχίες των Τούρκων, από την πρώτη μέρα ήταν σημαντικές και χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες.

Η χούντα των Αθηνών, βέβαια, στα ανακοινωθέντα της μιλούσε για θριαμβευτικές νίκες των Ελλήνων, αλλά τα λόγια ποτέ δε φέρνουν και τα ποθούμενα αποτελέσματα.

Το βράδυ της 20ής Ιουλίου οι Τούρκοι με αλεξιπτωτιστές και δυνάμεις καταδρομών είχαν ενισχυμένες τις θέσεις τους στον Τουρκοκυπριακό θύλακα Λευκωσίας- Αγύρτας. Επίσης, είχαν δημιουργήσει μικρό προγεφύρωμα δυτικά της Κυρήνειας και με την αεροπορία τους είχαν εξαρθρώσει την Εθνοφρουρά, σπέρνοντας πανικό σε ολόκληρη τη νήσο. Ας δούμε όμως τι έγινε την ίδια μέρα στην Αθήνα.

Τα χαράματα της 22ας Ιουλίου καταλήχτηκε η συμφωνία ανακωχής και πρώτοι την ανακοίνωσαν οι Αμερικανοί, οι οποίοι άλλωστε είχαν χωρίς αμφιβολία τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο στις εξελίξεις. Κι είναι χαρακτηριστικό εκείνων των ιστορικών ημερών ότι ενώ οι Τούρκοι έκαναν το δικό τους πόλεμο, έχοντας απέναντί τους μόνο τη σθεναρή αντίσταση του κυπριακού λαού και των Ενόπλων Δυνάμεων που βρίσκονταν στο νησί, στην Αθήνα κυβέρνηση δεν υπήρχε τουλάχιστον από τις 21 Ιουλίου. Οι πάντες είχαν εξαφανιστεί και τις διαπραγματεύσεις με τους Αμερικανούς για το σταμάτημα των εχθροπραξιών στην Κύπρο τις είχε αναλάβει εξ ολοκλήρου ένας άνθρωπός τους, ο αρχηγός του στόλου ναύαρχος Αραπάκης.

Βέβαια, οι Τούρκοι δε συμμορφώθηκαν αμέσως με την ανακωχή. Λίγο μετά το μεσημέρι της 22ας Ιουλίου περικύκλωσαν την Κυρήνεια, ενώ η αεροπορία τους βομβάρδιζε συνεχώς την πόλη. Πριν την καθορισμένη ώρα κατάπαυσης του πυρός η Κυρήνεια είχε πέσει στα χέρια τους πλην του φρουρίου και ορισμένων εστιών αντίστασης. Με επόμενες κινήσεις τους οι τουρκικές δυνάμεις παραβίαζαν συνεχώς την ανακωχή, έχοντας ως στόχο να επεκτείνουν τις θέσεις τους και να καταλάβουν το αεροδρόμιο της Λευκωσίας, για να δημιουργήσουν αερογέφυρα με την Τουρκία.

Στις 4.30 π.μ. της 14ης Αυγούστου 1974 ξεκίνησε η δεύτερη φάση της τουρκικής εισβολής που έχει μείνει στην ιστορία με την επωνυμία «ΑΤΤΙΛΑΣ 2». Με την ολοκλήρωση αυτής της επιχείρησης στα χέρια των Τούρκων πέρασε το 36,3% του κυπριακού εδάφους, το νησί διχοτομήθηκε και η κατάσταση αυτή παραμένει μέχρι σήμερα η ίδια.

Ποιός μπορεί να ξεχάσει τους «δικούς» ήρωες, τους Αχαιούς πεσόντες και αγνοούμενους;

ΠΕΣΟΝΤΕΣ

- Δημήτριος Σιορώκος δεκανέας καταδρομών από τα Βραχναίικα

- Σωτήριος Τζουράς δεκανέας από τις Κορφές Καλαβρύτων

- Αλέξης Χριστόπουλος δεκανέας πεζικού από το Μετόχι Αχαΐας

Και οι τρεις έπεσαν μαχόμενοι στο στρατόπεδο της ΕΛ.ΔΥ.Κ. στις 22 Ιουλίου 1974.

-Χρίστος Γκαβός λοχίας μηχανικού από το Σταροχώρι Αχαΐας

-Γεώργιος Μαρτζάκλης δεκανέας μηχανικού από το Μάνεσι Τριταίας .

Έπεσαν ηρωικώς μαχόμενοι στις 16 Αυγούστου 1974 στο στρατόπεδο της ΕΛ.ΔΥ.Κ.

-Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος επιλοχίας πεζικού από τα Τριπόταμα Καλαβρύτων τραυματίστηκε και υπέκυψε στα τραύματά του στο στρατόπεδο της ΕΛ.ΔΥ.Κ. (στις 22-7-74)

-Βασίλειος Καποτάς ταγματάρχης μηχανικού έπεσε μαχόμενος στην Αμμόχωστο στις 11 Μαΐου 1964.

ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΟΙ

-Νικόλαος Κατούντας υπολοχαγός Διοικητής της 33ης μοίρας καταδρομών από την Αγία Τριάδα της Πάτρας. Αγνοείται από τις 31 Αυγούστου 1974.

-Χρήστος Γρίβας δεκανέας εφοδιασμού - μεταφορών. Αγνοείται από τις 16 Αυγούστου 1974.

Video

Νικόλαος Κατούντας, 33η Μοίρα Καταδρομών, Κύπρος (Ιούλιος 1974)

Ήταν απόφοιτος της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων και της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τοποθετήθηκε στις Καταδρομές (ΛΟΚ) και εκπαιδεύτηκε ως αλεξιπτωτιστής, βατραχάνθρωπος και χιονοδρόμος.

Υπήρξε κορυφαία ηρωική μορφή της μάχης της Κερύνειας και χαρακτηρίσθηκε για τη γενναιότητα του και την αυτοθυσία του.

Το 1973 όντας υπολοχαγός, μετατέθηκε στην Κύπρο και συγκεκριμένα στην 33η Μοίρα Καταδρομών ως διοικητής λόχου.

Κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής ο Κατούντας έλαβε μέρος ως διοικητής του 31ου Λόχου Κρούσεως της 33 ΜΚ στην επιχείρηση κατάληψης του φρουρίου του Αγίου Ιλαρίωνα. Πολέμησε εκεί και στον Αγ. Γεώργιο της Κυρήνειας και αντιμετώπισε μαζί με τους στρατιώτες του το μεγαλύτερο καίριο βάρος των Τούρκων εισβολέων.

Παρά την αρχική της επιτυχία (κατάληψη υψώματος Πετρομούθκια), το πρωί της επόμενης μέρας η 33 ΜΚ αναγκάστηκε να συμπτυχθεί εξαιτίας της έλλειψης πυρομαχικών και της μη έλευσης ενισχύσεων, ενώ την κατάσταση επιδείνωσε ο θάνατος του διοικητή της μοίρας, Γεωργίου Κατσάνη.

Το «Λιοντάρι της Κυρήνειας», όπως τον αποκαλούν, έδωσε άνισες μάχες, μόνος και αβοήθητος μαζί με τους στρατιώτες του εναντίον των Τούρκων κατακτητών. Όταν όλα χάθηκαν, θυσιάστηκε με γενναιότητα για να καλύψει μέχρι και τον τελευταίο στρατιώτη του.

Το πρωί της 22ας Ιουλίου του 1974 ο Κατούντας, όντας επικεφαλής λόχου δύναμης 62 καταδρομέων έσπευσε προς ενίσχυση του 251 Τ.Π. του Παύλου Κουρούπη, το οποίο μαχόταν εναντίον των εισβολέων στην Κερύνεια. Εκεί, έδωσαν σκληρές μάχες εκ του συστάδην καθώς βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον κύριο όγκο της τουρκικής αποβατικής δύναμης. Την ίδια μέρα, κατά τη διάρκεια της οπισθοχώρησης, διότι ήταν πλέον ορατός ο κίνδυνος του εγκλωβισμού μετά την κατάληψη της πόλης από τον εχθρό, ο Κατούντας (ο οποίος είχε τραυματιστεί ελαφρά στο πόδι) μαζί με ομάδα τεσσάρων ή έξι ανδρών δέχτηκε επίθεση από πολυάριθμη εχθρική δύναμη κοντά στο Τέμπλος. Αν και δύο από τους στρατιώτες που τον ακολουθούσαν διασώθηκαν, μεταξύ αυτών και πεζικάριοι του 251 τάγματος πεζικού ως επίσης και μέλη του επιτελείου του διοικητή του 251 αντισυνταγματάρχη Παύλου Κουρούπη, ο ίδιος παραμένει από τότε αγνοούμενος.

Στρατιώτες που πολέμησαν υπό τις διαταγές του Κατούντα, πιστοποίησαν τη γενναιότητα που επέδειξε κατά τη διάρκεια των μαχών τόσο στον Άγιο Ιλαρίωνα όσο και στο κτίριο της Μητρόπολης Κερύνειας.

Νικόλαος Κατούντας

Το τελευταίο «μολών λαβέ»

Εγώ, ο Χαράλαμπος Κυρίλλου, από την κατεχόμενη Κερύνεια, που έχει ζήσει τις «τελευταίες» στιγμές με το λοχαγό των Καταδρομών Νικόλαο Κατούντα, θα σας διηγηθώ τι είχε συμβεί εκείνο το καταραμένο προδομένο μεσημέρι της 22ας Ιουλίου 1974.

Ήταν 20 Ιουλίου 1974, γύρω στις 5 το απόγευμα. Ο ήλιος είχε πάρει την κατηφόρα και μέσα στα ερείπια που κάπνιζαν εμείς ξεκινήσαμε την επιχείρηση για κατάληψη του Αγίου Ιλαρίωνα, ενός απόρθητου υπό τουρκικό έλεγχο φρουρίου με διοικητή της Μοίρας το Νικόλαο Κατούντα.

Μετά από σκληρές μάχες καταφέραμε και πήραμε τα πυροβολεία γύρω από το φρούριο. Από αυτή τη φάση αρχίζει η μεγάλη προδοσία της Κύπρου.

Το Πυροβολικό, το οποίο περιμέναμε να χτυπήσει το φρούριο ώστε στις 12.00 να κάνουμε την τελική επίθεση και την κατάληψή του, κάποιοι πατριώτες το τοποθέτησαν σε καίριο μέρος ώστε να γίνει ορατό από τα πολεμικά αεροπλάνα των Τούρκων και σε λίγο να γίνει στάχτη.

Εμείς πάνω περιμέναμε, αλλά τι να γίνει! Μας βρίσκει το χάραμα και ποιος είδε το χάρο και δε φοβήθηκε. Μετά από αρκετή ταλαιπωρία φτάσαμε στη Μοίρα. Όλοι, φαντάροι, αξιωματικοί, ένα μάτσο χάλια.

Ξημερώνοντας η 22α Ιουλίου, ο λοχαγός μου είπε να ανέβω στο τζιπ και να πάμε κάτω στην Κερύνεια να καταστρέψουμε ένα άρμα των Τούρκων. Με το τουφέκιο Νο 4 που κρατούσαμε, τι άρμα να καταστρέψεις!

Ολόκληρος ο 31ος λόχος ξεκινήσαμε για την Κερύνεια. Εδωσε ο λοχαγός τις απαραίτητες οδηγίες. Ακροβόλησε το λόχο. Μια διμοιρία προς τη θάλασσα και οι άλλες δύο προς τον Πενταδάκτυλο. Εγώ, μέσα στον κύριο δρόμο πάνω στο τζιπ μαζί με το λοχαγό, με κατεύθυνση προς τον Αγ. Γεώργιο, ένα χωριό έξω από την Κερύνεια, και από 'κει κατευθύναμε το λόχο.

Σε κάποια στιγμή ανεβήκαμε σε ένα τριώροφο σπίτι για να βλέπουμε καλύτερα, γιατί ο λοχαγός φοβόταν μήπως γινόταν κάτι από τη θάλασσα. Εκείνη τη στιγμή άνοιξα το ψυγείο και βρήκα μέσα ένα κομμάτι καρπούζι. Μόλις το αντίκρισα, το άρπαξα και ήμουν έτοιμος να χώσω τη μούρη μου μέσα. Ντράπηκα το λοχαγό μου και του το έδωσα. Πήρε ένα μαχαίρι και εκεί που ήμασταν έτοιμοι να σβήσουμε τη δίψα μας, μας καλούσαν από τη δεύτερη διμοιρία, ότι σε ένα περιβόλι με λεμονιές υπήρχαν καμουφλαρισμένα 200 άρματα.

Εκείνη τη στιγμή με κοίταξε στα μάτια ο λοχαγός και μου είπε: «Λοχία, μας πρόδωσαν». Από τα νεύρα του, όπως βαστούσε το καρπούζι το πέταξε στον τοίχο. Είχαμε τόση δίψα πάνω μας που τα χείλη μας είχαν κολλήσει. Το νερό, η παροχή του ήταν κομμένη. Με κτύπησε στον ώμο σαν να μου ζήταγε συγγνώμη. Αρπάζει τον ασύρματο από το χέρι μου και διατάζει τις διμοιρίες οπισθοχώρηση.

Μετά από μισή ώρα μαζευτήκαμε σ’ ένα μεγάλο σπίτι που ήταν η Μητρόπολη Κερύνειας. Ο λοχαγός, μας έδινε οδηγίες για να γλιτώσουμε από αυτή την προδοσία. Μόλις μας κατατόπισε γίναμε αντιληπτοί από τους Τούρκους που μπαίνανε μέσα στην Κερύνεια σα να κάνανε παρέλαση στο Σύνταγμα. Δώσαμε και εκεί σκληρή μάχη με ό,τι είχαμε στη διάθεσή μας. Οπλισμό μηδέν, νηστικοί και διψασμένοι και όμως το θάρρος, το πείσμα και η ενθάρρυνση του λοχαγού μας, νίκησε.

Οι Τούρκοι φύγανε όλοι τρεχάλα και κρυμμένοι πίσω από τα άρματα μπήκανε στην Κερύνεια. Μέσα από βουνά και χαράδρες και με τη δίψα να μας ταλαιπωρεί, φτάσαμε έξω από το χωριό Κάρμι και λίγο πιο μακριά το τουρκικό χωριό Τέμπλος. Ο λοχαγός μας είπε ότι πρέπει να μείνουμε εδώ να βραδιάσει και μετά να φύγουμε. Ο λόγος ήταν ότι η Κερύνεια είχε πέσει στα χέρια των Τούρκων και έπρεπε να περιμένουμε. Μου είπε να πάρω πέντε λοκατζήδες και να προχωρήσω λίγο πιο πάνω αν τυχόν και πέσει κάτι στην αντίληψή μου να του το αναφέρω. Μόλις σηκωθήκαμε ακούγεται μία έκρηξη. Ένας φαντάρος ο οποίος πήγε για ανάγκη του, έρχεται με το ένα χέρι να κρέμεται. Παίρνει την ξιφολόγχη το κόβει τελείως και το πετά στη χαράδρα, σαν να πέταγε ένα κομμάτι ξύλο. Μόλις αντικρίσαμε αυτό το γεγονός παγώσαμε. Αμέσως ο λοχαγός τον φρόντισε και μας ενθάρρυνε. Εκεί άρχισε η μάχη ζωής και θανάτου. Μια ώρα τα όπλα δεν σίγησαν ούτε ένα λεπτό. Οι Τούρκοι έκαναν πίσω και τότε ο λοχαγός μας φώναξε όλους και μας διέταξε ότι τώρα πρέπει να φύγουμε προς άλλη κατεύθυνση λέγοντας: «Μωρέ φύγετε. Οι μανάδες της Κύπρου θα μαυροφορεθούν και δε θέλω να ’ναι οι δικές σας».

Εγώ και ο λοχαγός καλύπταμε τους υπόλοιπους για έξοδο από τη χαράδρα μόλις βγήκε και ο τελευταίος. Μείναμε στο τέλος μόνοι μας, κοιταχτήκαμε στα μάτια για λίγο. Το πρόσωπό του είχε μια υπερκόσμια λάμψη. Αμέσως ένα χαμόγελο φώτισε το πρόσωπό του. Τέτοιο χαμόγελο δε νομίζω να αντικρίσω ποτέ στη ζωή μου ολόκληρη. Ένα χαμόγελο σιγουριάς, αγάπης και αυτοθυσίας. Εκείνη τη στιγμή δεν υπήρχε λοχαγός και στρατιώτης. Υπήρχαν δύο άνθρωποι, δύο φίλοι. Μου είπε να φύγω και ότι θα με καλύπτει.

Έφυγα. Ήταν η τελευταία φορά που είδα το λοχαγό μου. «Εκεί μέσα στην κουφάλα της χαρουπιάς με τη στολή του Έλληνα αξιωματικού, τα διακριτικά του καταδρομέα, το φωτεινό του χαμόγελο που ενέπνεε εμπιστοσύνη και σιγουριά και ήμαστε έτοιμοι ακόμα και στην κόλαση να τον ακολουθήσουμε, ήταν η τελευταία φορά που είδα το Λοχαγό, τον Άνθρωπο, το Φίλο, τον Πατέρα, το Νίκο Κατούντα». 

Αυτό το σφάλμα που έκανα... δεν θα το συγχωρέσω ποτέ στον εαυτό μου. Η μνήμη ανατρέχει στις μέρες που περάσαμε μαζί ιδιαιτέρως εγώ, ως πιστός ακόλουθός του. Πότε δεν θύμωσε. Ποτέ δεν παραφέρθηκε. Ουδείς εξ αυτού αδικήθηκε. Ήμουν πεπεισμένος πως μπροστά μας βρισκόταν ο ηγήτωρ. Πολεμήσαμε και κρατηθήκαμε μαζί του.

Δώσαμε άνισες μάχες αντιμετωπίζοντας τους Τούρκους εισβολείς. Ο λοχαγός μόνος και αβοήθητος με τους στρατιώτες του. 
Όταν όλα χάθηκαν, μας διέταξε να αποχωρήσουμε. Εμεινε τελευταίος να μας καλύπτει σαν Λεωνίδας της Κύπρου. Μια φήμη λέει πως ήταν μετενσάρκωση του Κηφέα. Έμεινε εκεί να φυλάσσει την Κερύνεια. Η μνήμη του θα μας οδηγεί. 

Του χρωστάμε τον Άγιο Ιλαρίωνα. 

Ευλαβικά.

Ο αγγελιοφόρος του

Νικόλαος Κατούντας

Ο Λοχαγός ΚΔ Νικόλαος Κατούντας, Δκτής του 31ου ΛΚ της 33ης ΜΚ που είχε έδρα στο Πέλλα Πάις, κοντά στην Κερύνεια το 1974, ήταν τότε ήταν 31 χρονών, στο άνθος της παραγωγικής ηλικίας του σαν Έλληνας Στρατιωτικός και δη Καταδρομέας αποφοιτήσας από τα σχολεία Αλεξιπτωτιστών, Βατραχανθρώπων και Χιονοδρόμων και Αλπινιστών. Μορφωμένο παλικάρι, τελειόφοιτος και της Νομικής Σχολής Αθηνών. Συγκροτημένος Αξιωματικός, Λεβέντης, Πατριώτης, ικανότατος και βέβαια οικογενειάρχης.

Μετά την επικράτηση του Πραξικοπήματος κατά του Μακαρίου στο νησί τα πράγματα έμοιαζαν ήρεμα. Όμως αυτή η φαινομενική ηρεμία κράτησε μόνο 3-4 μέρες. Σε λίγο η καταιγίδα θα ξέσπαγε. Όλα αυτά βέβαια οι αξιωματικοί, που υπηρετούσαν σε μονάδες στη νήσο, τα αγνοούσαν. Ήδη από τις 19 Ιουλίου έρχονται εικόνες στην τηλεόραση από το BBC με τον Τουρκικό στόλο να έχει αποπλεύσει μαζί με κατάφορτα στρατιωτών αποβατικά από την Μερσίνα με κατεύθυνση την Κύπρο. Ο Μακεδόνας Διοικητής της Μοίρας Ταγματάρχης Κατσάνης ανήσυχος. Αναμένει διαταγές ή τουλάχιστον οδηγίες.

Οι διοικητές των Λόχων του – ανάμεσά τους και ο Λοχαγός Κατούντας – κρέμονται από τα χείλη του ενόσω αυτός μιλάει τηλεφωνικά με το ΓΕΕΦ και συγκεκριμένα με τον ΔΔΚΚ Συνταγματάρχη Κομπόκη. Ο Κομπόκης άφησε να εννοηθεί ότι ενδεχόμενα να έχουν προβλήματα με τους Τούρκους, αλλά δεν έδωσε ούτε οδηγίες ούτε διαταγές. Όλοι οι Αξιωματικοί των Καταδρομών είχαν εμπιστοσύνη στον Κομπόκη.

Κι όμως την επόμενη μέρα ξύπνησαν όλοι με τον θόρυβο των Τουρκικών αεροσκαφών και τη θέα των αποβατικών στην θάλασσα της Κερύνειας. Οι Τούρκοι επιχειρούν απόβαση. Ψύχραιμα η μονάδα τίθεται σε κατάσταση συναγερμού ακολουθώντας τα Σχέδια Αμύνης και αναμένοντας διαταγές. Διαταγές όμως δεν έρχονται παρά αλληλοσυγκρουόμενες εκτιμήσεις… «Οι Τούρκοι κάνουν άσκηση»! Κι όμως ήταν ξεκάθαρο ότι οι Τούρκοι έκαναν απόβαση κάπου δυτικά της Κερύνειας.

Κάποια στιγμή ήλθαν διαταγές από τον ίδιο τον ΔΔΚΚ Συνταγματάρχη Κομπόκη. «Καταδρομική βραδινή επιχείρηση όλων των Μοιρών Καταδρομών στον Πενταδάκτυλο».

Γράφει ο ιστορικός ερευνητής και συγγραφέας Κωνσταντίνος Δημητριάδης:

Ὁ Λόχος τοῦ τὸ βράδυ τῆς 20ης πρὸς 21ην Ἰουλίου 1974 πολέμησε στὸν Ἁγιο Ἰλαρίωνα, ἐκεῖ ποὺ οἱ Ἕλληνες καταδρομεῖς τῆς Κύπρου ἐνήργησαν μὲ καταδρομικὲς ἐπιθέσεις κατὰ τοῦ Κοτζάκαγια (31 ΜΚ), κατὰ τῆς Ἄσπρης Μούττης (32 ΜΚ) καὶ στὰ Πετρομούθκια (33 ΜΚ). Ὅταν «ἐλλείψει τάγματος ἀντικαταστάσεως»” (ἔτσι τοὺς εἶπε ἡ ΔΔΚΔ/ΓΕΕΦ) τὰ χαράματα τῆς ἑπομένης ἡμέρας ἠναγκάσθη ἡ 33 ΜΚ νὰ ἀποσυρθῇ, ἀφοῦ ἤδη εἶχε χάση τὸν Διοικητή της, Ταγματάρχη ΚΔ Γεώργιο Κατσάνη, μετὰ τὸ προσκλητήριο, ὁ Λόχος τοῦ διετάχθη, λανθασμένα ἀπὸ στρατηγικὴ ἄποψη, νὰ σταλῇ νὰ πολεμήσῃ σὲ μάχη ἐκ τοῦ συστάδην μὲ τὸν ἐλαφρὺ ὀπλισμό του στὸν Ἁγιο Γεώργιο Κερύνειας, ἐνάντια στοὺς προελαύνοντες Τούρκους, ποὺ μέχρι ἐκείνην τὴν στιγμὴ τοὺς ἀντιμετώπιζε μόνο τοῦ τὸ 251 ΤΠ, τοῦ, ἐπίσης ἔως σήμερα ἀγνοουμένου, Ἀντισυνταγματάρχου Πεζικοῦ Παύλου Κουρούπη.

Ὁ Κατούντας λοιπόν, ἐπὶ κεφαλῆς 62 ἀνδρῶν, συνήντησε σκόρπιους πεζικαρίους ἀπὸ τὸ 251 ποὺ ὀπισθοχωρούσαν. Τοὺς ῥώτησε ποῦ εἶναι οἱ Τοῦρκοι. Αὐτοὶ τοῦ εἶπαν ὅτι εἶναι καλλίτερα νὰ φύγουν, γιατὶ οἱ Τοῦρκοι εἶναι πάρα πολλοί. Ἡ ἐκνευρισμένη ἀπάντησις τοῦ Κατούντα ἤταν:

«Σᾶς ἐρώτησα ποῦ εἶναι καὶ ὄχι πόσοι εἶναι. Ἐσεῖς φύγετε, ἑγὼ μὲ τοὺς ἄνδρες μου συνεχίζουμε!»
Καὶ προχώρησε καὶ ἔκανε ὅ,τι μποροῦσε νὰ κρατήσῃ τὴν τουρκικὴ πλημμυρίδα, ποὺ συνεχῶς ἐνισχύετο μὲ πεζικὸ ποὺ ἀκολουθοῦσε τὰ προελαύνοντα τουρκικὰ ἅρματα…
Τί νά σοῦ κάνουν ὅμως τὰ Lee Enfield n.4, ἀπέναντι στά Μ-47 τῆς Τουρκικῆς 39ης Μεραρχίας, πού ἀπλωνόταν στά περιβόλια καὶ τοὺς οἰκισμούς, μεταξὺ παραλίας καὶ προπόδων τοῦ Πενταδακτύλου, σέ μίαν «διάταξη σαρώσεως», μήν ἀφήνοντας κάτι ὄρθιο στό διάβα τους;

Τότε ὁ Κατούντας εἶχε τὴν ἐπιλογή του..
Ναί, θὰ μποροῦσε ἀκόμη, ὄσο εἶχε καιρό, νὰ ὀπισθοχωρήσῃ. Νὰ σωθῇ… Κι ἂς ἄφηνε ἀκάλυπτο μὲ τοὺς ἄνδρες του, ποὺ ἦσαν στὰ δεξιὰ τῆς ἀμυντικῆς τους παρατάξεως, τὸ δεξιὸ τῆς διαδρομῆς Ἀγίου Γεωργίου-Κερύνειας… Ναὶ θὰ μποροῦσε…
Καὶ τὸ πιθανότερο, ἐὰν τὸ ἔκανε, σήμερα νὰ ἦταν στὸ σπίτι του, μὲ τὴν οἰκογένειά του.
Εἶναι γλυκειὰ ἡ ζωή, ὅταν εἶσαι τόσο νέος… (31 ἐτῶν)!

Κι ὅμως δὲν ἔφυγε… Δὲν ἐγκατέλειψε τὸ πόστο του…. Παλλήκαρος!

«Not on my watch», ποὺ θὰ ἔλεγαν καὶ οἱ κατασκευασμένοι γιὰ τὶς κινηματογραφικὲς ἀνάγκες, Ἀμερικανοὶ «ἥρωες»…
Ἔμεινε ἐκεῖ μαχόμενος σὲ μίαν ἐπιβραδυντική, γιὰ τὴν προέλαση τοῦ ἐχθροῦ, ἀποστολή, μόνος, χωρὶς ἐνισχύσεις, μὲ τὸν ἐλαφρὺ ὀπλισμὸ τῶν ἀνδρῶν του, νὰ κρατήσῃ τοὺς περίπου 3.200 Τούρκους, ποὺ εἶχαν ἀποβιβασθῆ μέχρι τὸ πρωϊνὸ τῆς 22ας Ἰουλίου, μιᾶς καὶ τὸ μεγαλύτερο μέρος τῆς διλοχίας τοῦ 251 ΤΠ, ποὺ τοὺς ἀντιμετώπισε μὲ ἐπιτυχία μιάμιση ἡμέρα – κι αὐτὸς μόνος, χωρὶς βοήθεια – τελικὰ δὲν ἄντεξε τὸν συσχετισμὸ ὁπλισμοῦ καὶ δυνάμεων, εἶχε συντριβῆ καὶ διαλυθῆ  
(*). Πιεζόμενος ὁ Λοχαγὸς εὑρέθη κοντὰ στο Τουρκοκυπριακὸ χωριὸ Τέμπλος μὲ ἕξια ἄνδρες του, πολεμώντάς συνεχῶς.
Οἱ Τούρκοι τοὺς περιεκύκλωσαν… Κλείστηκαν σὲ ἕνα σπίτι καὶ ἔπιασαν μετερίζια…

Τότε ἦταν ποὺ ὁ θρυλικὸς Λοχαγὸς κατάλαβε ὅτι οἱ πάντες τοὺς εἶχαν ἐγκαταλείψη, ὅτι ἡ Κύπρος εἶχε προδοθῆ. Πολεμοῦσε βλέποντας τὰ πυρομαχικὰ καὶ τὶς χειροβομβίδες νὰ τελειώνουν. Κάποιαν στιγμὴ εἶδε ὅτι ἔμειναν μόνον δύο ἄνδρες κοντά του. Ἄνδρες ἀποφασισμένοι νὰ μείνουν δίπλα του… Γιατὶ ὁ Κατούντας ἐνέπνεε ἐμπιστοσύνη, σιγουριά….
Κι ὅμως, ἦλθε ἡ στιγμὴ ποὺ πρόσκαιρα ὁ Λοχαγὸς «σπάει» καὶ δείχνει τὸν θυμό του γιὰ τὴν προδοσία.
Οἱ δύο ἄνδρες του κυττάζονται μεταξύ τους… Γυρνᾶ καὶ λέει καὶ στοὺς δύο: «Φύγετε, σᾶς καλύπτω ἑγώ!»
Οἱ ἄνδρες του ἀρνοῦνται…. «Σᾶς διατάσσω!» τοὺς λέει…. «Φύγετε νὰ σωθεῖτε!!!».
Μὲ βαρειὰ καρδιὰ καὶ οἱ δύο φεύγουν, ἀκούγοντάς τον νὰ πυροβολῇ ἐναντίον τῶν Τούρκων, ποὺ ἔχουν πλησιάσει στὸ σπίτι ποὺ εὑρίσκοντο…
Ἠταν ἡ τελευταία φορὰ ποὺ τὸν εἶδαν καὶ ἄκουσαν τὴν ἀνδρίκια φωνή του…

Ξέροντας τὸ βιογραφικὸ τοῦ Λοχαγοῦ Νίκου Κατούντα, σκληροῦ Καταδρομέως, Βατραχανθρώπου, Ἀλεξιπτωτιστοῦ καὶ Χιονοδρόμου, ἑνὸς Στρατιωτικοῦ μορφωμένου (σπούδασε Νομική) καὶ Οἰκογενειάρχου, ἑνὸς Ἀξιωματικοῦ Ἑλληναρᾶ χωρὶς εἰσαγωγικὰ καὶ ἔχοντας κατὰ νοῦ τὴν ψυχοσύνθεσή του, θεωρῶ ἀπίθανο νὰ συνελήφθῃ ζωνταντός!
Τὸ πιὸ πιθανὸ εἶναι νὰ ἔκανε Ἠρωϊκὴ Ἐξοδο, μιὰν ἔξοδο ἀπελπισίας ἀλλὰ καὶ αὐτοκτονίας μὲ βάση τὶς συνθῆκές ποὺ ἐδημιούργησε ἡ Προδοσία τοῦ Ἐπιτελείου τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὸ τὸ Ἐπιτελεῖο τῆς Ἐθνικῆς Φρουρᾶς…
Μίαν Ἡρωϊκὴ Ἔξοδο, ἀνάλογη αὐτῆς τῶν Ὑπερασπιστῶν τοῦ Μεσολογγίου…. καὶ νὰ ἔπεσε διάτρητος ἀπὸ τὶς τουρκικὲς “συμμαχικὲς στὸ ΝΑΤΟ» σφαῖρες…..

Ὅπως εἶμαι καὶ λάτρης τοῦ ὑπερβατικοῦ, εἶμαι σίγουρος πὼς ἀνταμώνει κάθε βράδυ μὲ τὸν Κουρούπη καὶ τὸν Τσιάκκα καὶ ἀφοῦ πιοῦν μαζὺ μίαν ζιβανία, στοιχειώνουν μὲ τὸ πνεῦμα τους τὰ κατεχόμενα ἀπὸ τὸν Μογγόλο παράλια τῆς Κερύνειας, μέχρι τὸν Πενταδάκτυλο… μιᾶς καὶ τὸ πνεῦμα τους θὰ μπορέση νὰ ἀπελευθερωθῇ καὶ νὰ ἠρεμήσῃ, μόνον ὅταν αὐτὰ ἀπελευθερωθοῦν, ὅπως χάθηκαν… Διὰ τῆς λόγχης!!!

Αὐτὸς ἤταν ὁ Νῖκος Κατούντας….. Ὁ Ἕλλην Ῥάμπο…
Αὐτὸς ποὺ ἡ γυναῖκα του, ποὺ τὴν ἐλάτρευε, ἡ Ῥούλα του, τὸν εἶχε ἀποχαιρετήση στὴν πόρτα τοῦ σπιτιοῦ τους, στὴν Κερύνεια, γιὰ τελευταία φορά, νοιώθοντας βαθειὰ μέσα της ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ τὸνξαναδῇ.

Θνητοῖ τῷ ἀθανάτῳ γόνυ κλίνατε!

Ἀντιστράτηγος Νικόλαος Κατούντας…. Ἕλλην….. Ἀθάνατος……

(*) ἐπεξήγησις:
τὸ 251 ΤΠ δὲν εἶχε διαθέσιμο κάποιο ΠΑΟ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ τουρκικὰ ἅρματα, ποὺ ἀπεβιβάσθησαν καὶ προήλαυναν πρὸς τὸν Ἅγιο Γεώργιο καὶ τὴν Γλυκιώτισσα. Κάποιος ἠλίθιος κομματικὸς ἐγκάθετος, διπλοθεσίτης, Λοχαγὸς καὶ τοῦ 251 ἀλλὰ καὶ τοῦ Ἐφεδρικοῦ ταυτοχρόνως, εἶχε ἀφαιρέση τοὺς ἐπικρουστῆρες λίγο καιρὸ πρὸ τοῦ Πραξικοπήματος, μὲ σκοπὸ νὰ μὴν χρησιμοποιηθοῦν σὲ ἐνδεχόμενο Πραξικόπημα κατὰ τοῦ Μακαρίου. Ἔτσι ἡ Εἰσβολὴ βρῆκε τὸ 251 σχεδὸν γυμνὸ ἀπὸ Βαρέα Ὅπλα.
Ἀλλὰ καὶ τὰ ΠΑΟ 106 τοῦ 120 ΛΒΟ τοῦ Ὑπολοχαγοῦ Ἀργυροπούλου, ποὺ ἐστάλησαν, εὑρέθησαν ἀντιμέτωπα, χωρὶς νὰ τὸ γνωρίζουν, μὲ τουρκικὰ στρατεύματα καὶ ἔπαθαν μεγάλες ἀπώλειες.

Από το βιβλίο του Κώστα Δημητριάδη, Αὐτοὶ ποὺ τίμησαν τὴν στολή τους, εκδόσεις Πελασγός, 2017.

Νικόλαος Κατούντας

Τιμές μετά την εξαφάνιση
Μετά την εισβολή, προήχθη επ' ανδραγαθία σε αντισυνταγματάρχη πεζικού ενώ με Προεδρικό Διάταγμα της 12ης Δεκεμβρίου του 2008 προήχθη στο βαθμό του αντιστράτηγου. Προτομές του υπάρχουν σήμερα στην πλατεία της οδού Αριστομένους στην Καλαμάτα καθώς και στο στρατόπεδο Δελφινιού Λαγκάδας στη Χίο, το οποίο φέρει και το όνομά του. Παράλληλα το ονοματεπώνυμο του Νικολάου Κατούντα δόθηκε και σε δρόμο του ημικατεχόμενου δήμου Αγλαντζιάς στη Λευκωσία.